Dansstijlen
Dans kent een rijke verscheidenheid aan stijlen, elk met een eigen geschiedenis, techniek en karakter. Op deze pagina vind je informatie over de belangrijkste dansstijlen — zowel stijlen die wij bij Danshuis Haarlem onderwijzen als stijlen die deel uitmaken van het bredere dansveld.
Dansstijlen bij Danshuis Haarlem
Bij Danshuis Haarlem geven wij les in de volgende stijlen:
- Klassiek ballet
- Moderne dans — Graham, Cunningham, Limón
- Jazz / modern jazz
- Hedendaagse dans / contemporary
- Improvisatie & compositie
Wil je weten in welke lessen deze stijlen aan bod komen? Bekijk het rooster of de dansopleiding.
Hieronder vind je een uitgebreid overzicht van alle stijlen. Stijlen die Danshuis Haarlem niet zelf aanbiedt zijn ter informatie opgenomen.
Klassiek ballet ✓ gegeven bij Danshuis Haarlem
Klassiek ballet is de oudste en meest gecodificeerde dansvorm in de westerse traditie. Het ontstond in de Renaissance-hofschouwspelen van Italië en werd verder ontwikkeld in het Franse hof, met name onder Lodewijk XIV die in 1661 de eerste balletacademie ter wereld oprichtte. Ballet combineerde dans, pantomime en muziek tot een volwaardige kunstvorm.
De techniek is gebaseerd op vijf voetposities (parallel, 1e t/m 5e positie) en een uitgebreid vocabulaire van passen en sprongen — van plié en tendu aan de barre tot grand jeté en pirouette in de zaal. De stand van de voeten naar buiten maakt snelle verplaatsingen en hoge sprongen mogelijk. Het gebruik van spitzen, waarbij dansers op de toppen van verstijfde balletschoenen balanceren, werd in de 19de eeuw geïntroduceerd door ballerinas als Marie Taglioni.
De lessen zijn opgebouwd in een vaste volgorde: warming-up aan de barre, gevolgd door combinaties in de zaal (allegro en adagio) en diagonaalwerk. Techniek, kracht, lenigheid en muzikaliteit worden systematisch opgebouwd over de jaren.
Moderne dans ✓ gegeven bij Danshuis Haarlem
Moderne dans ontstond begin twintigste eeuw als reactie op de strikte conventies van het klassiek ballet. Pioniers als Isadora Duncan en later Martha Graham, Doris Humphrey en José Limón zochten naar bewegingsvormen die uitgingen van innerlijke expressie in plaats van formele voorschriften. Het lichaam als expressie- en communicatiemiddel — dat was de kern van de moderne dans.
Grahamtechniek
Martha Graham ontwikkelde een van de meest invloedrijke technieken in de dansgeschiedenis. De basis wordt gevormd door contraction en release — het aanspannen en ontspannen van de buikspieren in het ritme van de ademhaling. Graham danste op blote voeten om het contact met de grond te behouden, in direct contrast met de zweef-esthetiek van het ballet. De vloer was voor haar het landschap van de danser: veel bewegingen worden zittend of liggend uitgevoerd.
Cunningham en Limón
Merce Cunningham brak verder met de narratieve tradities van de dans en behandelde beweging als autonoom — los van muziek, verhaal of emotie. José Limón richtte zich juist op dramatische expressie en de zwaartekracht, met een rijke techniek die balans, val en herstel combineert. Beide technieken zijn tot op de dag van vandaag onderdeel van de basisopleiding van professionele dansers.
Jazzdans & modern jazz ✓ gegeven bij Danshuis Haarlem
Jazzdans heeft wortels in de Afrikaanse en Caribische danstradities en ontwikkelde zich in de Verenigde Staten via de zwarte danscultuur van de vroege twintigste eeuw. Pioniers als Katherine Dunham en Pearl Primus legden de verbinding tussen etnische thema's en theatrale jazzdans. De stijl kenmerkt zich door ritmische precisie, lichaamsexpressie en het gebruik van isolatietechniek — waarbij één lichaamsdeel onafhankelijk van de rest beweegt, zoals het hoofd, de schouder of de ribcage.
Jazzdans is eclectisch van aard: het combineert elementen uit ballet, moderne dans, tapdans en populaire dans. De technische basis leunt op ballet en moderne dans, maar het karakter is vrijer, meer gestuurd door muzikaliteit en performance-energie. Onder jazz vallen uiteenlopende richtingen: theaterjazz, lyrical jazz en modern jazz. Bij Danshuis Haarlem wordt modern jazz onderwezen als onderdeel van het brede dansprogramma, met aandacht voor stijlzuiverheid en muzikale expressie.
Hedendaagse dans / contemporary ✓ gegeven bij Danshuis Haarlem
Hedendaagse dans (contemporary dance) is geen afgebakende stijl maar een benadering: een open, onderzoekend gebruik van beweging dat putt uit klassiek ballet, moderne dans, release-techniek en vloerwerk. Technieken als floorwork en flying low — waarbij de danser dicht bij de grond werkt en gebruik maakt van momentum en zwaartekracht — zijn kenmerkend.
Het onderscheid met moderne dans zit niet zozeer in de techniek als wel in de artistieke benadering: hedendaagse dans is vaak meer conceptueel en multidisciplinair, en legt nadruk op de individuele stem van de danser. In de professionele wereld en op hbo-dansopleidingen als Codarts en de AHK staat hedendaagse dans centraal. De lessen bij Danshuis Haarlem bereiden leerlingen voor op dit niveau.
Improvisatie & compositie ✓ gegeven bij Danshuis Haarlem
Improvisatie is niet het ontbreken van techniek maar het toepassen ervan in het moment. In danseducatie vormt improvisatie een cruciaal onderdeel van de artistieke ontwikkeling: leerlingen leren vertrouwen op hun eigen bewegingsintuïtie, reageren op muziek en op elkaar, en ontwikkelen een eigen danstaal.
Compositie gaat een stap verder: het gaat om het bewust structureren van bewegingsmateriaal tot een dans of choreografie. Leerlingen leren hoe je bewegingen organiseert in tijd en ruimte, hoe je een idee of gevoel vertaalt naar dans, en hoe je voor een publiek communiceert. Bij Danshuis Haarlem zijn improvisatie en compositie vaste onderdelen van het programma van de vooropleiding, het topjaar en de danskunstenaar-opleiding.
Breakdance — niet aangeboden bij Danshuis Haarlem
Breakdance — ook bekend als breaking of b-boying — ontstond eind jaren zeventig in de zwarte achterstandswijken van New York. Het vormt samen met rap, graffiti en dj-en de vier elementen van hiphop. DJ's als Afrika Bambaataa, Grandmaster Flash en DJ Kool Herc lieten de break van een nummer eindeloos doordraaien; b-boys dansten op dit ritme in een cirkel van toeschouwers.
De dansvorm bestaat uit vier hoofdcategorieën: toprocks (staand dansen), footwork (snelle pasjes op handen en voeten), powermoves (acrobatische rotaties met handen of schouders als steunpunt) en freezes (statische houdingen). Breakdance heeft bewegingen overgenomen uit Afrikaanse dans, Braziliaanse capoeira en Chinese vechtsporten. Competities worden jams of battles genoemd; groepen dansers heten crews.
Street & clubstyles — niet aangeboden bij Danshuis Haarlem
Onder de verzamelnaam street & clubstyles vallen uiteenlopende stijlen: old school en new school hiphop, voguing, waacking, locking en popping. Wat ze verbindt is hun oorsprong buiten het academische danscircuit — op straat of in clubs — en de cultuur van respect, zelfexpressie en gemeenschap die ermee gepaard gaat.
Waacking en voguing kwamen voort uit de LGBTQ+-clubscene, waar dansen een manier was om jezelf te uiten in een omgeving die veilig aanvoelde. Hiphop ontstond op straat als een sociale danspraktijk, waarbij passen namen kregen vanuit de beweging zelf — zoals the running man of the wop. Een centraal element in hiphop is de bounce: een grove, ritmische grondhouding die de basis vormt voor alle bewegingen.
Belangrijk om te weten: street & clubstyles zijn meer dan een techniek. Ze zijn een cultuur waarin respect — voor de oorsprong, voor elkaar en voor de beweging — centraal staat.
Lessen volgen bij Danshuis Haarlem?
Bekijk het lesrooster voor een overzicht van alle lessen, of lees meer over de professionele dansopleiding voor talentvolle jongeren.